Reklama adwokatów w Austrii: na co pozwalają §§ 47 do 49 RL-BA

Miara: prawdziwie, rzeczowo, zgodnie z godnością zawodu

Podstawą ustawową jest § 10 Abs 5 RAO: reklama jest dozwolona, o ile prawdziwie i rzeczowo informuje o działalności zawodowej i jest zgodna z obowiązkami zawodowymi. Szczegóły reguluje dziesiąta część RL-BA 2015 (Richtlinien für die Ausübung des Rechtsanwaltsberufes, wytyczne wykonywania zawodu adwokata) o tytule „Der Rechtsanwalt und die Öffentlichkeit”. § 47 Abs 1 zaczyna się od zasady, która jest raczej postawą niż zakazem: adwokaci reklamują się przede wszystkim jakością swojej pracy. Abs 2 dopuszcza ponadto każdą reklamę, która jest prawdziwa i rzeczowa i pozostaje w zgodzie z honorem i godnością zawodu, obowiązkami zawodowymi oraz rolą adwokata w wymiarze sprawiedliwości. Często cytowany dawniej § 45 został zresztą uchylony; dziś miarodajne są §§ 47 do 49.

Ważne dla wykładni: w razie wątpliwości OGH traktuje wypowiedzi reklamowe jako objęte ochroną wolności wypowiedzi z art. 10 EKPC (OGH 21 Ds 2/20m). Granicę wyznaczają nieprawda, wprowadzanie w błąd i sensacyjna forma, a nie sam fakt, że kancelaria w ogóle aktywnie zabiega o klientów. Obok tego obowiązuje ogólne prawo o nieuczciwej konkurencji: wprowadzające w błąd informacje są niedopuszczalne także na podstawie § 2 UWG (Gesetz gegen den unlauteren Wettbewerb).

Sześć wyraźnych zakazów

§ 48 RL-BA wymaga ponadto, by w granicach rozsądku zadbali Państwo o to, aby osoby trzecie nie prowadziły reklamy sprzecznej z zasadami zawodu. Dotyczy to agencji reklamowych, mediów i platform, które występują w Państwa imieniu. Kto zleca agencji ogłoszenia, powinien więc sam przeczytać teksty przed ich zatwierdzeniem. § 49 reguluje kontakty z mediami: publikacje związane z prowadzonym zleceniem są dopuszczalne wyłącznie za wyraźną zgodą klienta i w jego interesie.

Co orzekł OGH

Nazwa kancelarii, domena i współprace

Większość spraw dyscyplinarnych dotyczących reklamy nie dotyczy ogłoszeń, tylko nazwy. Dla spółek firmę reguluje § 1b RAO (Rechtsanwaltsordnung): wyłącznie nazwiska wspólników albo byłych adwokatów, wskazanie na wykonywanie zawodu adwokata i żadnych dodatków, które przypisują sobie wyjątkową pozycję merytoryczną lub lokalną. Dla kancelarii jednoosobowych przez § 47 RL-BA obowiązuje ta sama zasada: nazwa musi odpowiadać rzeczywistej strukturze.

Specjalizacja bez tytułu Fachanwalt

Austriackie prawo zawodowe nie zna adwokatów specjalistów (Fachanwaltschaften). Daje to jednocześnie swobodę i odpowiedzialność: mogą Państwo podawać swoje obszary działalności, i to tak konkretnie, jak Państwo chcą, o ile są prawdziwe. Określenia takie jak „Tätigkeitsschwerpunkt” (główny obszar działalności) albo „specjalizacja: prawo pracy” są bezproblemowe, jeśli rzeczywiście regularnie zajmują się Państwo tą dziedziną. Przy słowach „specjalista” czy „ekspert” warto móc wykazać swoje doświadczenie; w sprawie RODO przed OGH właśnie taki dowód działał na korzyść adwokata. Określeń, które naśladują niemiecki tytuł Fachanwalt, lepiej unikać całkowicie, bo mogą wprowadzać w błąd co do formalnych kwalifikacji.

Na stronie internetowej specjalizacja jest najbardziej wiarygodna dzięki treściom: osobna podstrona dla każdej dziedziny prawa z typowymi pytaniami, przebiegiem i kosztami, artykuły fachowe, wykłady albo publikacje. Pomaga to też w Google, bo osoby szukające pomocy zwykle wpisują dziedzinę prawa i miejscowość. Jak to działa lokalnie, wyjaśnia artykuł Lokalne SEO.

Referencje, rekomendacje i opinie w Google

Klientów mogą Państwo wymieniać wyłącznie za ich zgodą (§ 47 Abs 3 Z 5 RL-BA). Cytat zadowolonej klientki na stronie jest więc możliwy, jeśli jest autentyczny, zgoda jest udokumentowana, a tekst pozostaje rzeczowy. RL-BA nie zawierają wyraźnej reguły dotyczącej opinii w internecie. Obowiązują jednak UWG i Państwa obowiązek zachowania tajemnicy.

• Wyświetlanie opinii: kto pokazuje opinie na stronie, musi poinformować, czy i jak sprawdza, że pochodzą od prawdziwych klientów (§ 2 Abs 6b UWG). Wystarczy krótkie zdanie pod sekcją z opiniami.
• Żadnych kupionych ani fałszywych opinii: zgodnie z załącznikiem do UWG są zawsze uznawane za nieuczciwe.
• Prośba o opinię: link albo kod QR po zakończeniu sprawy jest dozwolony. Google w swoich zasadach dotyczących opinii zabrania jednak gratyfikacji oraz celowego proszenia wyłącznie zadowolonych klientów.
• Odpowiadanie na opinie: nigdy nie potwierdzają Państwo, że ktoś był Państwa klientem, i nie podają szczegółów z akt (§ 9 RAO). Neutralna odpowiedź z propozycją rozmowy to bezpieczna droga.

Jak założyć profil firmy w Google i zbierać opinie, opisuje artykuł Profil firmy w Google; kod QR do prośby o opinię przygotuje generator kodów QR do opinii.

Reklama honorariów i pierwszej konsultacji

Honoraria są w Austrii ustalane swobodnie, także jako ryczałt, stawka godzinowa albo wynagrodzenie zależne od wyniku (§ 16 Abs 1 RAO, § 15 RL-BA). Zakazana jest jedynie quota litis, czyli nabycie udziału w przedmiocie sporu. Ceny na stronie są więc dopuszczalne i pomocne dla osób szukających pomocy prawnej, ale zgodnie z § 5 Abs 2 ECG (E-Commerce-Gesetz) muszą być jednoznacznie oznaczone jako brutto albo netto. Osoby prywatne oczekują cen brutto. Ostrożność jest wskazana przy słowach „korzystnie” czy „tanio”, co pokazuje orzeczenie w sprawie domeny: problemem nie jest sama cena, tylko krzykliwe opakowanie.

RL-BA nie zakazują wprost bezpłatnej pierwszej rozmowy; izby adwokackie same oferują bezpłatną wstępną orientację w ramach Erste Anwaltliche Auskunft. Prosimy opisać zakres i czas trwania rzeczowo, np. „15-minutowa rozmowa orientacyjna bez kosztów”, zamiast reklamować się wielkim napisem „gratis”. Przy każdym nowym zleceniu informują Państwo o podstawie obliczenia honorarium i możliwości rozliczeń częściowych (§ 15 Abs 2 RL-BA).

Google Ads, media społecznościowe i newsletter

• Google Ads: reklamy na hasła takie jak „Anwalt Mietrecht Graz” są dozwolone. Dla treści ogłoszenia obowiązują te same zasady co dla strony: żadnych superlatywów, żadnej gwarancji sukcesu, żadnych nazw obcych kancelarii jako porównania.
• Media społecznościowe: artykuły fachowe, informacje o wykładach i kulisy pracy zespołu nie budzą zastrzeżeń. Sprawy opisują Państwo wyłącznie anonimowo albo za zgodą, a w profilu również podają link do Impressum (nota prawna).
• Newsletter i listy do klientów: reklama e-mailowa wymaga uprzedniej zgody (§ 174 Abs 3 TKG 2021). Do obecnych klientów mogą Państwo pisać o podobnych własnych usługach, jeśli otrzymali Państwo adres w związku ze zleceniem, klient mógł już wtedy odmówić, każda wiadomość umożliwia łatwe wypisanie się, a adres nie jest wpisany na listę ECG-Liste prowadzoną przez RTR (§ 174 Abs 4).
• Telefony: rozmowy reklamowe bez uprzedniej zgody są niedopuszczalne (§ 174 Abs 1 TKG 2021).
• Portale pośredniczące: modele, w których płacą Państwo za każde przekazane zlecenie, mogą podlegać zakazowi korzyści za przekazywanie zleceń (§ 47 Abs 3 Z 6). Stałe opłaty za wpis łatwiej ocenić.